تحول ارتباطات در عصر شبکه‌های اجتماعی؛ فرصتی دوگانه برای جامعه

مدرس دانشگاه فرهنگیان بندرعباس و دانشگاه علمی کاربردی واحد فرآجا، گسترش گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی را مهم‌ترین تحول ارتباطات اجتماعی در دهه اخیر دانست و آن را همزمان فرصت و تهدیدی برای جامعه عنوان کرد.

دکتر عبدالمناف نظری در گفت‌وگو با خبرنگار  صبح مکران، اظهار کرد: به نظر من مهم‌ترین تحول در حوزه ارتباطات اجتماعی در دهه اخیر، گسترش گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی مانند «تلگرام» و «اینستاگرام» بوده است. این فضاها باعث شدند ارتباطات از حالت یک‌طرفه و رسمی خارج شود و مردم خود به تولیدکنندگان محتوا تبدیل شوند.

وی افزود: در جامعه ایران این تحول از یک سو فرصت‌هایی همچون دسترسی سریع‌تر به اخبار و امکان بیان دیدگاه‌ها را فراهم کرده و از سوی دیگر چالش‌هایی مانند انتشار شایعات و افزایش تنش‌های اجتماعی را به همراه داشته است. به طور کلی سرعت و گستردگی ارتباطات چندین برابر شده و سبک زندگی مردم نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی افکار عمومی تصریح کرد: امروز بسیاری از مردم اخبار و تحلیل‌ها را از طریق همین فضاها دنبال می‌کنند و حتی موضع‌گیری‌هایشان تحت تأثیر محتوای منتشرشده در این شبکه‌هاست. این نقش می‌تواند مثبت باشد و به افزایش آگاهی و مشارکت اجتماعی کمک کند، اما در صورت نبود مدیریت و سواد رسانه‌ای کافی، ممکن است به گسترش اطلاعات نادرست و دوقطبی شدن جامعه منجر شود.

دکتر نظری با تأکید بر ضرورت مهارت‌آموزی در حوزه ارتباطات اجتماعی گفت: دانشجویان این رشته باید علاوه بر دانش تئوری، مهارت‌های عملی قوی همچون تولید محتوا، کار با ابزارهای دیجیتال، تحلیل داده‌های شبکه‌های اجتماعی، تفکر انتقادی و مهارت‌های ارتباطی را فراگیرند. همچنین آشنایی با اصول اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی اهمیت بالایی دارد، چرا که فعالیت رسانه‌ای تأثیر مستقیم بر افکار عمومی دارد.

وی درباره نقش رسانه‌ها و دانشگاه‌ها در ارتقای سواد رسانه‌ای بیان کرد: رسانه‌ها باید علاوه بر اطلاع‌رسانی، به مخاطبان آموزش دهند چگونه اخبار درست را از نادرست تشخیص دهند و با نگاه انتقادی محتوا را بررسی کنند. دانشگاه‌ها نیز می‌توانند با برگزاری کارگاه‌های تخصصی، به‌روزرسانی سرفصل‌های درسی و انجام پژوهش‌های کاربردی، در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.

این مدرس دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: همکاری میان رسانه‌ها و دانشگاه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای آگاه‌تر و مسئولانه‌تر در مواجهه با اطلاعات و تحولات ارتباطی باشد.